Bir bölüm değil, bir hayat seçiyorsunuz

Meslek seçimi; yalnızca bir üniversite bölümüne yerleşmek değildir. Aslında verdiğiniz karar, nasıl bir hayat yaşayacağınızın, kimlerle bir arada olacağınızın ve sabahları yataktan nasıl kalkacağınızın da belirleyicisidir.

Meslek seçimi; bireyin kendisine uygun meslekleri farklı yönleriyle değerlendirip, bu seçenekler arasından hem isteğine hem de gerçekçi koşullara en uygun olanı tercih etmesidir. Bu süreçte yalnızca sınavdan alınan puan değil; zihinsel ve fiziksel yetenekler, ilgiler, kişilik özellikleri, beklentiler ve hatta yaşam koşulları birlikte düşünülmelidir.

Çünkü meslek, sadece para kazanma aracı değildir.
Meslek; üretmektir, kendini ifade etmektir, fayda sağlamaktır. İnsan, mesleği aracılığıyla potansiyelini ortaya koyar, gelişir, başardıkça doyum yaşar. İş hayatındaki doyum arttıkça, yaşam doyumu da artar. Tersi durumda ise; mutsuzluk, yorgunluk ve tükenmişlik kaçınılmaz olur.

Bugün işinden sürekli şikâyet eden birçok insanın ortak noktası şudur:
Kendine uygun olmayan bir meslek seçmiş olmaları.

Meslek Seçimi Bir An Değil, Bir Süreçtir

Meslek seçimi; şansa bırakılacak, “puanım nereye yeterse oraya gideyim” denilecek bir konu değildir. Bu bir süreçtir ve bu sürecin sağlıklı ilerleyebilmesi için iki temel şart vardır:

1. Kendini tanımak

2. Meslekleri gerçekçi biçimde tanımak

Sadece kendini tanıyıp meslekleri bilmezseniz hayal kırıklığı yaşarsınız.
Sadece meslekleri bilip kendinizi tanımazsanız yanlış yönelirsiniz.

Yetenek: Kendinizi Tanımanın Temel Taşı

Yetenek, bir bireyin belli bir alandaki öğrenme ve başarma kapasitesidir. Her bireyin yetenek profili farklıdır. Kimi sayısal alanda, kimi sözel alanda, kimi görsel–uzamsal ilişkilerde daha güçlüdür.

Meslekler de bu açıdan farklı yetenek düzeyleri gerektirir:

• Sayısal düşünme

• Sözel ifade

• Soyut akıl yürütme

• Mekanik beceri

• Görsel algı

Önemli olan; hangi yetenek alanlarında güçlü, hangilerinde orta ya da gelişime açık olduğunuzu fark edebilmektir. Ancak sadece “ben sayısalcıyım” ya da “sözelim iyidir” demek yeterli değildir. Seçmeyi düşündüğünüz mesleğin hangi yetenekleri ne düzeyde istediğini de bilmeniz gerekir.

İlgi: Mesleki Doyumun Anahtarı

İlgi; kişinin zorlanmadan, keyif alarak yaptığı faaliyetlerdir. Bir işi yaparken zamanın nasıl geçtiğini anlamıyorsanız, orada güçlü bir ilgi vardır.

Yüksek kazanç tek başına mutluluk getirmez. İlgi duyulmayan bir meslek, uzun vadede tükenmişlik yaratır. İlgi ve yetenek birlikte değerlendirildiğinde ise hem başarı hem de doyum artar.

Meslek Seçimi Hayatınızı Nasıl Etkiler?

Seçtiğiniz meslek;

• Hayat boyu istikrarlı bir işiniz olup olmayacağını,

• Başarılı mı yoksa sürekli zorlanan biri mi olacağınızı,

• Kimlerle çalışacağınızı ve sosyal çevrenizi,

• Yaşayacağınız şehirleri ve yaşam tarzınızı,

• Gelir düzeyinizi ve aile düzeninizi
  doğrudan etkiler.

Bu nedenle meslek seçimi, hayatınızda verdiğiniz en kritik kararlardan biridir.

YKS Sürecinde Meslek Seçimi Neye Göre Yapılmalı?

YKS (TYT–AYT) yalnızca bir sıralama aracıdır. Ama tercih süreci, geleceği inşa etme aşamasıdır.

Sağlıklı bir tercih için adayın şu dört alan hakkında bilgi sahibi olması gerekir:

1. Kendinizle İlgili Bilgi

• Hangi alanlara ilgi duyuyorsunuz?

• Hangi derslerde ve becerilerde daha güçlüsünüz?

• Kişilik özellikleriniz neler?

• Hayattan beklentileriniz neler?

• Para mı, statü mü, özgürlük mü, fayda sağlamak mı sizin için daha önemli?

• Fiziksel özellikleriniz düşündüğünüz mesleğe uygun mu?

2. Seçmeyi Düşündüğünüz Meslekler

• Meslek hangi yetenekleri ve kişilik özelliklerini gerektiriyor?

• Çalışma ortamı nasıl?

• Kazanç durumu ve iş olanakları neler?

• Önümüzdeki 10–20 yılda mesleğin geleceği nasıl?

• Yükselme ve uzmanlaşma olanakları var mı?

3. Üniversiteler ve Bölümler

• Hangi üniversiteler bu mesleğe eleman yetiştiriyor?

• Kontenjanlar ve başarı sıralamaları nasıl?

• TYT–AYT hangi puan türüyle alıyor?

• Eğitim süresi, şehir ve yaşam koşulları uygun mu?

4. YKS Sistemi

• TYT ve AYT’nin etkisi nedir?

• OBP (Ortaöğretim Başarı Puanı) sıralamayı nasıl etkiler?

• Tercih sıralaması nasıl yapılmalıdır?

• “İstiyorum” ile “gerçekçi” olan nasıl dengelenmelidir?

Son Söz

Meslek seçimi; başkalarının beklentilerine göre değil, kendi potansiyelinize göre yapılmalıdır.
Popüler olan her zaman doğru değildir.
Yüksek puan, her zaman mutluluk getirmez.

Doğru meslek; sizi yormayan değil, yorulduğunuzda bile anlamlı gelen meslektir.

Unutmayın:
Doğru meslek, insanın kendisiyle uyumudur.