Doğru Meslek Kararı Nasıl Alınır?
“Hocam, hangi mesleği seçmeliyim?”
Aslında bu soru basit gibi görünür ama bir insanın tüm yaşamını etkileyen en kritik sorulardan biridir.
Çünkü meslek seçimi yalnızca bir üniversite tercihi değildir.
Bir yaşam biçimi, bir çalışma düzeni, bir sosyal çevre ve hatta bir kimlik seçimidir.
İnsanın mutlu, üretken ve doyumlu bir hayat yaşayabilmesi;
ülkenin ise insan gücünü doğru değerlendirebilmesi, doğru meslek seçimiyle mümkündür.
En Kritik Dönem: Lise Yılları
Mesleki karar verme sürecinin en yoğun yaşandığı dönem lise yıllarıdır.
Bu dönem, aynı zamanda ergenlik sürecinin getirdiği duygusal dalgalanmalarla da iç içedir.
Bir yandan TYT–AYT hazırlığı,
bir yandan “hayatta ne yapacağım?” sorusu…
Bu kadar büyük kararların verilmeye çalışıldığı bir dönemde gencin kafasının karışması son derece doğaldır.
Çünkü:
-
Kişilik hâlâ şekillenmektedir
-
İlgi alanları sık değişmektedir
-
Bazen yetenekler küçümsenir, bazen kapasitenin üstünde beklentiler oluşur
-
Aile, arkadaş ve çevre baskısı kararları etkiler
Bu yüzden gençler çoğu zaman kendilerini tanımakta zorlanır.
Meslek Seçimi Neden Bu Kadar Önemli?
Bir meslek;
-
Hayata anlam katar
-
Kişiye sorumluluk yükler
-
Ekonomik özgürlük sağlar
-
Toplumdaki statüyü belirler
-
Yaratıcılığı ortaya çıkarır
-
Yaşam standartlarını doğrudan etkiler
Ve belki de en çarpıcı gerçek şudur:
Seçeceğiniz meslekte, yaklaşık 45 yılınızı geçireceksiniz.
Bu da tatiller hariç 11.000 gün, yaklaşık 80.000 saat demektir.
Bu kadar büyük bir zamanı;
sevmediğiniz, size uygun olmayan bir işte geçirmek…
ciddi bir hayat maliyetidir.
Dikkat! Meslek Seçerken Bunlara Kapılmayın
Meslek seçimi yaparken şu etkenler sizi farkında olmadan yanlış yönlendirebilir:
-
Aile baskısı
-
Arkadaş çevresi
-
“Popüler meslek” algısı
-
Sadece ekonomik getiriyi düşünmek
-
“Herkes saygı duyuyor” gerekçesi
Unutmayın:
Saygınlık meslekten değil, mesleği nasıl yaptığınızdan gelir.
Hangi işi yaparsanız yapın, onu iyi yapıyorsanız değerlisiniz.
Doğru Meslek Kararı Bir Süreçtir
Meslek seçimi anı kurtaran bir karar değil, uzun bir sürecin sonucudur.
Bu sürecin temeli çocuklukta atılır;
oyunlarda, hayallerde, ilgilerde kendini gösterir.
Lise seçimi, alan tercihi, TYT–AYT hazırlığı ve üniversite tercihleri ise bu sürecin yapı taşlarıdır.
Sağlıklı bir meslek kararı için üç temel adım vardır:
1. Kendini Tanıma
Kendinize şu soruları sormadan meslek seçimi yapılmaz:
-
Nasıl bir ortamda çalışmak istiyorum?
-
Masa başı mı, hareketli mi?
-
İnsanlarla iç içe mi, bireysel mi?
-
Düzenli mi, esnek mi?
İlgi, yetenek, değer ve beklentilerin farkına varmak;
meslek seçiminin olmazsa olmazıdır.
2. Meslekleri Tanıma
Bir meslek yalnızca adıyla seçilmez.
Araştırılması gerekir:
-
Bu meslekte ne iş yapılır?
-
Çalışma şartları nasıldır?
-
Hangi dersler temel oluşturur?
-
İş bulma olanakları ve geleceği nasıldır?
-
Ortalama kazanç düzeyi nedir?
-
Hangi üniversitelerde okutulur?
-
Hangi puan türüyle (TYT–AYT) öğrenci alır?
Meslek hakkında ne kadar çok bilgi, o kadar sağlıklı karar demektir.
3. Karar Verme
Son aşamada;
istenen yönleri fazla, istenmeyen yönleri az ve ulaşılabilir olan seçenekler arasından karar verilir.
Bu aşamada şunlara dikkat edin:
-
Başkalarına özenerek meslek seçmeyin
-
Sadece “puanım yetiyor” diye tercih yapmayın
-
“Önce puan gelsin, sonra bakarım” demeyin
-
Popülerlik geçicidir, uyum kalıcıdır
Hedefi küçültmek yerine çabayı büyütün.
Meslek Gruplarına Genel Bir Bakış
Meslekler, lise müfredatındaki temel derslerin devamı niteliğindedir.
Genel olarak şu gruplarda toplanır:
-
Mühendislik ve Teknik Bilimler
-
Tıp ve Sağlık Bilimleri
-
Yönetim Bilimleri, Ekonomi ve Uluslararası İlişkiler
-
Sosyal Bilimler
-
Edebiyat ve Dil Bilimleri
-
Ziraat ve Hayvancılık Alanları
-
Temel Bilimler
-
Sanat ve Spor Alanları
Her grubun gerektirdiği ilgi, yetenek ve yaşam tarzı farklıdır.
Son Söz
Mutlu ve başarılı bir iş yaşamı;
başkalarının beklentilerine göre değil,
kendi özelliklerinize uygun meslek seçimiyle mümkündür.
Meslek seçimi bir kader değil,
doğru bilgi ve doğru farkındalıkla verilen bilinçli bir karardır.
Kendinizi tanıyın.
Meslekleri tanıyın.
Sonra karar verin.
Çünkü doğru meslek,
yalnızca bir iş değil;
iyi bir hayatın anahtarıdır.