“Hocam dinliyorum ama aklımda kalmıyor…”
Bu cümleyi duymadığım bir sınıf neredeyse yok.
Oysa dinlemek, doğuştan gelen bir yetenek değil; geliştirilebilir bir beceridir.
Ve doğru yöntemlerle kullanıldığında, ders başarısını ciddi biçimde artırır.
Araştırmalar gösteriyor ki insan iletişiminin yaklaşık %90’ı sözel gerçekleşiyor.
Ancak duyduklarımızın yalnızca yarısını kısa süre sonra,
aradan zaman geçince ise %20–25’ini hatırlayabiliyoruz.
İşte tam da bu yüzden etkin dinleme hayati bir beceridir.
Etkin Dinleme Nedir?
Etkin dinleme;
-
Sadece duymak değil,
-
Söyleneni önemsemek,
-
Anlamak,
-
Değerlendirmek ve
-
Aktif biçimde sürece katılmaktır.
Yani pasif bir bekleyiş değil, aktif bir zihinsel faaliyettir.
Etkin Dinleme Neden Önemlidir?
Etkin dinleme yalnızca öğrenciyi değil, öğretmeni de motive eder.
Öğretmen;
-
Dinlendiğini hissettiği öğrenciye daha çok yönelir
-
Tepki veren, not tutan, göz teması kuran öğrencilerle iletişimi güçlendirir
Unutmayın:
Öğretmen anlatırken dinleyiciye ihtiyaç duyar.
Dinleyen öğrenci, dersin kalitesini doğrudan yükseltir.
Etkin Dinlemenin Anahtarı: İFİKAN Yöntemi
Etkin dinleyici olmak için uygulayabileceğiniz çok pratik bir yöntem var:
İFİKAN
Bu yöntem 6 basamaktan oluşur:
İ – İleriye Bak
Öğretmeni dinlerken bir sonraki cümlede ne söyleyebileceğini tahmin etmeye çalışın.
Bu, zihni uyanık tutar ve dikkatin dağılmasını engeller.
Dersten önce konuya göz atarak sınıfa girmek,
anlatılanları yabancı değil tanıdık hâle getirir.
F – Fikirleri Yakala
Her dersin bir ana fikri vardır.
Kendinize sürekli şu soruları sorun:
-
“Burada anlatılmak istenen ne?”
-
“Bu konunun özü nedir?”
Ana fikri yakalayamayan öğrenci, ayrıntılarda kaybolur.
İ – İşaretleri Fark Et
Öğretmenler hiçbir zaman “bu soru sınavda çıkar” demez.
Ama mutlaka ipuçları verir.
Dikkat edin:
-
“Burası önemli”
-
“Dikkat ederseniz”
-
“Özetle”
-
“Sonuç olarak”
Ses tonu, vurgu ve tekrarlar size yol gösterir.
Bu işaretler genellikle sınavda karşılığını bulur.
K – Katıl
Dersin pasif izleyicisi olmayın.
-
Zamanında derse girin
-
Görüp duyabileceğiniz bir yere oturun
-
Başınızı sallayın, mimik kullanın, tepki verin
Bu sadece sizi değil, öğretmeni de motive eder.
Motivasyonu yüksek öğretmenin anlattığı ders, daha akılda kalıcıdır.
A – Araştır (Soru Sor)
Anlamadığınız yerde susmak, en büyük hatadır.
Soru sormak:
-
Bilgisizliği değil,
-
Öğrenme isteğini gösterir.
Derste sorulamayan sorular;
ders sonrası öğretmene ya da arkadaşlara mutlaka sorulmalıdır.
N – Not Tut
Dinleyerek öğrenilen bilgiler kalıcı değildir.
Bir ders sonunda hatırlanan bilgi oranı yaklaşık %55’tir.
Tekrar edilmezse bir hafta sonra bu oran %17’ye düşer.
Not tutmak:
-
Dersi aktif hâle getirir
-
Dikkati toplar
-
Unutmayı ciddi biçimde azaltır
Etkili Not Tutmanın Altın Kuralları
-
Geniş, düzenli bir defter kullanın
-
Boşluklar bırakın, sıkışık yazmayın
-
Ana fikirleri yazın, ayrıntıda boğulmayın
-
Öğretmenin vurguladığı yerleri işaretleyin
-
Kendi cümlelerinizle not alın
-
Notları aynı gün ya da en geç ertesi gün temize çekin
Unutmayın:
İyi dinleyen iyi not tutar, iyi not tutan iyi öğrenir.
Sınavları Daha Sağlıklı Atlatmak İçin
Eğitim psikologlarının önerdiği temel noktalar:
-
Yardım istemekten çekinmeyin
-
Kısa molalarla çalışın
-
Programlı olun
-
Uykunuzu ve beslenmenizi ihmal etmeyin
-
Hareket edin, egzersiz yapın
-
Olumlu düşünün
-
Elinizden gelenin en iyisini yapın
-
Aşırı kaygıdan kaçının ama tamamen rehavete de kapılmayın
-
Sınavdan sonra yapılanı değiştiremeyeceğinizi kabul edin
Son Söz
Etkin dinleme ve doğru not tutma;
yalnızca okul başarısının değil, hayat başarısının da temelidir.
Küçük gibi görünen bu alışkanlıklar,
zamanla büyük farklar yaratır.
Dinlemeyi öğrenin.
Not almayı alışkanlık hâline getirin.
Ve farkı kendiniz görün.
Çünkü başarı,
çoğu zaman daha iyi dinleyenlerin hikâyesidir.