“Hocam ben ders çalışamıyorum, dikkatimi toplayamıyorum.”
Bu cümleyi son yıllarda TYT ve AYT sürecindeki öğrencilerden o kadar sık duyuyoruz ki…
Ama burada küçük bir yanılgı var:
Konsantrasyon, sürekli elde tutulan bir beceri değildir.
Zihni zorladıkça, “odaklanmalıyım” diye kendimizi sıkıştırdıkça, dikkat daha da kaçar.
Çünkü konsantrasyon doğrudan zorlanarak değil, dolaylı yollarla gelişir.
Yani mesele “daha çok istemek” değil,
zihnin dikkatini dağıtan uyaranları doğru şekilde yönetmektir.
Dikkat Dağınıklığı Aslında Ne Söyler?
Dikkat bozukluğu çoğu zaman bir sorun değil, bir mesajdır.
Zihin bize şunları fısıldar:
-
Beyninizi doğru çalışma talimatıyla kullanmıyorsunuz.
-
Okuduklarınızı gerçekten okumuyor, sadece göz gezdiriyorsunuz.
-
Konsantrasyon sürenizin sınırlarını zorluyorsunuz.
Yani sorun “odaklanamamak” değil;
odaklanma süresini yanlış yönetmek.
Zihin Aynı Anda İki Yerde Olamaz
Dikkat ya içe dönüktür ya da dışa.
Hayal kurarken çevreyi fark edemezsiniz.
Kafanızın içinde konuşurken okuduğunuzu anlayamazsınız.
Küçük bir deneme yapın:
Bir nesneye bakarken aynı anda çocukluğunuzu düşünmeye çalışın.
Ne olur?
Görüntü bulanıklaşır.
Çünkü beyin iç görüntüyle dış görüntüyü aynı kanaldan algılar.
Bu yüzden ders çalışırken farkında olmadan hayal kurmaya başladığınızda yapılacak tek şey şudur:
“Dur. Nerede kalmıştım?”
Bu küçük fark ediş, konsantrasyonu geri çağırmanın en etkili yoludur.
Konsantrasyonu Bozan Faktörler
Dikkatin dağılması yalnızca zihinsel değil;
psikolojik ve çevresel nedenlere de bağlıdır.
En sık karşılaşılanlar:
-
Fiziksel ve zihinsel yorgunluk
-
Gürültülü ortamlar (TV açık odalar, kalabalık alanlar)
-
Kontrolsüz hayal kurma
-
İlgi duyulmayan ders ve konular
-
Yatarak veya uzanarak ders çalışma
-
Sürekli iç konuşmalar
-
Günlük olayların zihinde yankı yapması
-
Ana fikri yakalamadan okuma
-
Stres ve kaygı
Özellikle YKS sürecinde artan beklenti ve baskı, dikkatin en büyük düşmanıdır.
Peki Ne Yapmalı?
Konsantrasyon bir anda gelmez; doğru alışkanlıklarla inşa edilir.
-
Beyin aynı anda iki işi yapamaz. Ders çalışırken günlük meseleleri zihninizden bilinçli olarak uzaklaştırın.
-
Yorgunken çalışmak verimi düşürür. Önce beden ve zihni dinlendirin.
-
Uzun süre kesintisiz çalışmak gerçekçi değildir. Planlı molalar şarttır.
-
Sevmediğiniz derslerde kendinize şunu sorun:
“Bu konunun işime yarayacak tarafı ne?” -
Gürültülü ortamlardan uzak durun. (TV açıkken ders olmaz.)
-
Kendinize ait tek bir çalışma alanı belirleyin.
-
Aynı hedefe yürüyen küçük bir öğrenme grubu, dikkati ciddi şekilde artırır.
Ders Çalışmayı Zorlaştıran Gizli Nedenler
Çoğu zaman sorun derste değil, zihinsel tutumda gizlidir:
-
Kendine güven eksikliği
-
Olumsuz arkadaş çevresi
-
Ailevi ve bireysel problemler
-
Altyapı eksiklikleri
-
Bazı derslere karşı önyargı
-
Öğretmenle kurulan olumsuz bağ
-
Test sistemine uyum sorunu
-
TYT–AYT tekniğini yeterince bilmemek
-
Mükemmeliyetçilik
-
Gerçekçi olmayan hedefler
-
Çevre baskısı
-
Kendini başkalarıyla kıyaslama
-
Kararsızlık ve erteleme
-
En zor konudan başlama alışkanlığı
-
Gereksiz ayrıntılara takılma
-
“Bir sene daha denerim” düşüncesi
Ve en tehlikelisi:
Üniversite sınavını hayatın tek anlamı hâline getirmek.
Erteleme Davranışı: Görünmeyen Engel
Erteleme, yalnızca tembellik değildir.
Çoğu zaman zihinsel bir savunma mekanizmasıdır.
Temel nedenler:
-
Mükemmeliyetçilik
-
Kendini yetersiz hissetme
-
Plansızlık
-
“Zaman çok” yanılgısı
Mükemmeliyetçi zihin şunu söyler:
“Ya tam yaparım ya hiç.”
Ama gerçek şudur:
Mükemmel olmaya çalışmak, çalışmamayı doğurur.
En etkili çözüm basittir:
Mükemmel çalışmaya değil, çalışmaya odaklanmak.
Son Söz
Konsantrasyon bir yetenek değil, yönetilebilir bir süreçtir.
Dikkat dağınıklığı bir kusur değil, yanlış yöntemlerin sonucudur.
TYT ve AYT yolculuğunda mesele daha çok çalışmak değil;
doğru şekilde, doğru sürede ve doğru ortamda çalışmaktır.
Kendinizi suçlamadan önce durun ve şunu sorun:
“Ben gerçekten odaklanamıyor muyum,
yoksa zihnimi yanlış mı zorluyorum?”
Cevap, sandığınızdan çok daha yakında.